قلاویزکاری و انواع آن

قلاویز یا Tap یکی از ابزارهای اساسی در ماشین‌کاری است که برای ایجاد رزوه‌های داخلی در سوراخ‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ابزار به اپراتور اجازه می‌دهد پیچ‌ یا قطعه رزوه‌شده‌ای را درون سوراخ جاگذاری کند. قلاویزها در عملیات تولید قطعات صنعتی، قالب‌ها، قطعات خودرویی، پزشکی و بسیاری صنایع دیگر نقش حیاتی ایفا می‌کنند و جزء ابزارهای دقیق برای ایجاد اتصالات مکانیکی مطمئن به‌شمار می‌روند.

انواع قلاویزها
قلاویزها در اشکال مختلفی طراحی می‌شوند تا با نوع رزوه، جنس قطعه‌کار، و شرایط ماشین‌کاری سازگار باشند. از مهم‌ترین انواع قلاویز می‌توان به قلاویز دستی، ماشینی، قلاویز مستقیم‌بر، مارپیچ‌بر، و قلاویز شکل‌دهنده (Forming Tap) اشاره کرد. قلاویزهای مستقیم‌بر بیشتر برای قطعات نرم یا عملیات دستی مناسب هستند، در حالی‌که قلاویزهای مارپیچ برای خروج بهتر براده در سوراخ‌های کور (Blind Holes) استفاده می‌شوند. همچنین قلاویزهای رول‌فرمینگ به‌جای براده‌برداری با تغییر شکل پلاستیک فلز رزوه ایجاد می‌کنند و برای تولید انبوه، تمیزتر و مقاوم‌ترند.

معروف‌ترین تولیدکنندگان قلاویزها
در بین تولیدکنندگان جهانی، برندهایی مانند Guhring، Emuge, Walter, و VÖLKEL در آلمان، همچنین OSG در ژاپن و Dormer Pramet در انگلستان و جمهوری چک، از پیشگامان ساخت قلاویزهای صنعتی با دقت بالا هستند. این شرکت‌ها ابزارهایی با پوشش‌های ویژه (نظیر TiN، TiCN و AlTiN) برای طول عمر بیشتر و عملکرد بهینه در ماشین‌کاری فولاد، آلومینیوم، چدن و مواد آلیاژی تولید می‌کنند.

اهمیت استفاده از قلاویزهای اصل و باکیفیت
استفاده از قلاویزهای باکیفیت و اورجینال، تضمین‌کننده دقت رزوه‌زنی، جلوگیری از شکست ابزار، و کاهش خرابی قطعه‌کار است. قلاویزهای بی‌کیفیت نه‌تنها عمر مفید کوتاهی دارند، بلکه ممکن است باعث گسیختگی رزوه و حتی شکستن ابزار در داخل قطعه شوند، که در نتیجه هزینه‌های تعمیر و توقف تولید را افزایش می‌دهد. قلاویزهای باکیفیت معمولاً از فولادهای آلیاژی یا کاربیدهای خاص ساخته می‌شوند و طراحی دقیق دندانه‌های آن‌ها موجب عملکرد روان و دقیق در حین عملیات می‌شود. انتخاب ابزار مناسب، گامی مهم در تضمین کیفیت و بازدهی تولید صنعتی است.